Hayata Dair

Barnum Etkisi Nedir? (Forer Etkisi)

Barnum etkisi, olumlu bir öneriyi onaylama hissinin bireyleri etkisi altına almasıdır. Psikolojik bir deney sonrası adı konan bu durumun, kendini gerçekleştiren kehanet ile de bir ilgisi vardır. Öğrencilere uygulanan deney sonrası, hepsine aynı form verilmiş olmasına rağmen aslında kişiye özel olduğu yalanı söylenmiştir. Test sonuçlarında tüm öğrencilerin sonucunun aynı çıkması ve birbirinden farklı karakterlere sahip olmalarına rağmen testle çok uyumlu olduklarını söylemeleri gözlenmiştir. Falların tam sizi anlattığını düşünüyorsanız eğer, bu etkinin altına girmişsiniz demektir. Eğer falda anlatılan olasılıklar pozitif şeylerse manipüle edilmeniz ve buna inanmanız daha kolay olacaktır. Çünkü olumsuz özellikler genelde kabul edilmemektedir.

Barnum Etkisi Örneği

Barnum etkisi örneği dendiği zaman akla ilk gelen öznel geçerlilik içeren pazarlama ve falcılık girişimleridir. Örneğin, bir ürünün pazarlamasını yapıyorsunuz ve satıştan yüksek miktarda cüro elde edeceksiniz. O halde, karşınızdaki kişilere o ürünün tüm olumlu yönlerini tek tek saymanız ve almaları için öznel bir geçerli neden vermeniz gerekmektedir.

Böylelikle, karşınızdaki kişiler kendilerine bu olumlu özellikleri içsel olarak görüp ürünü alma davranışı göstereceklerdir. Falcılık örneğinde ise, fal baktığınız kişinin hayatına yönelik olumlu olasılıklardan bahsettiğinizde kişi buna inanacak ve bahsedilen özelliklerin kendinde var olan nitelikler olduğunu düşünecektir. Çünkü, insanlar her daim olumlu özelliklerin kendilerine iade edilmesine karşı daha savunmasız olurlar.

Barnum Forer Deneyi Nedir?

Barnum forer deneyi, psikolog Bentram R.’nin yürüttüğü bir deney olarak öğrenciler üzerinde uygulanmıştır. Öğrencilere kişilik analizi yapılmış ve her birine bu kişilik analizinin kendilerine özgü olduğu söylenmiştir. Analizin kişilere ne kadar uyduğunu ölçmek için en çok uyanı 5, en az uyanı 1 ile puanlamaları istenir. Tüm öğrencilere aynı analiz verilmiştir fakat kendilerinin bundan haberi olmadığı için onlar özel hissetmektedirler.

Buna istinaden, tüm sonuçlar 4.26 çıkar ve birbirinden farklı karaktere sahip olan öğrencilerin hepsi bu analizin tam da onları yansıttığını ifade etmektedir. Birinin bize karşı olumlu özellikler atfetmesine inanmamızın daha kolay olduğu bu sayede kanıtlanmıştır. Olumsuz özellikler genelde kabul edilmez.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu